كه بدين و دنياى آنها مفيد باشد . و از خيانت در امانت است كار يهود كه مقام پيغمبر ( ص ) را كتمان يا انكار ميكردند و اعراب قريش را بر پيغمبر و مسلمين برتر ميدانستند ، و نيز از رعايت امانت است برگرداندن پيغمبر كليد كعبه را بعثمان بن طلحه كه بعضى جهت نزول اين آيه دانسته‌اند ، و نيز رفتار زن نسبت به شوهر در حفظ ناموس و عفت و فرزند از مردى را به ديگرى نسبت ندادن و راست گفتن در بقاء و انقضاء عدّه اى كه پس از طلاق و يا فوت شوهر بايد نگاهدارد ، تمام اينها از متفرّعات امانت است كه تخلَّف از آن خيانت در امانت است ، سوّم : امانت شخص است نسبت به كارهاى شخصى خود كه اقدام كند به آنچه بهتر و شايسته تر است بدين و دنياى او و از آنچه زيان بدين ، و دنياى او دارد احتراز كند و بهواى نفس به آنچه در عالم ديگر براى او زيانآور است خود را گرفتار نكند ، و از اين جهت پيغمبر ( ص ) فرمود : « كلَّكم راع و كلَّكم مسئول عن رعيته » يعنى همه چوپانيد و فرمانده و در كار مردم و حيوانات خود مسئول هستيد . عبده : علما در علوم خود امانتدار هستند و بايد بمردم كه صاحب امانت و محتاج به آن هستند تعليم نمايند . طنطاوى : يعنى بهر چيزى كه شما را امين دانستند خواه كار باشد يا گفتار باشد يا مال يا علم و بطور كلَّى هر نعمتى كه نزد انسان است و خود و ديگران از آن بهره مند ميشوند بايد به صاحبان و مستحقّان آن برساند . « وَإِذا حَكَمْتُمْ بَيْنَ النَّاسِ تا آخر » 58 مجمع : اين جمله فرمان است بحكّام و امراء كه ميان مردم بعدل و انصاف قضاوت كنند ، و روايت است كه پيغمبر ( ص ) بعليّ عليه السّلام فرمود : « سو بين الخصمين فى لفظك و لحظك » يعنى دو نفر كه بر يكديگر ادّعا دارند ، تو در نظر كردن و سخن گفتن با آنها بتساوى رفتار كن ، و نقل كرده‌اند : دو كودك خطَّى نوشتند و نزد حضرت امام حسن ( ع ) بردند ، براى تعيين آنكه بهتر است ، حضرت على ( ع ) ديد و فرمود : اى فرزند اين هم قضاوتى است ، مواظب عدالت باش كه خداوند اين را از تو ميپرسد . فخر : نظير اين جمله در قرآن چند جمله است و از انس مالك روايت است :